Mozaika przedstawiająca barwy polskiej flagi

Barwy narodowe? Na pewno nie biało czerwone

Polska flaga ma dopiero 200 lat. Teoretycznie każdy Polak potrafiłby wskazać dwa kolory, które się na niej znajdują. Ale czy na pewno? Historia naszego narodowego symbolu jest bardziej skomplikowana niż mogłoby się wydawać.

Najpierw biało-czerwone barwy przyjęły się w Księstwie Warszawskim (1807-1815). Następnie w 1831 roku ustawa Sejmu Królestwa Polskiego ustanowiła wspólny państwowy symbol – „Kokardę narodową stanowić będą kolory herbu Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego, to jest kolor biały z czerwonym”.

Ważną datą dla utrwalenia się barw narodowych był też 3 maja 1916 roku, kiedy to pod niemiecką okupacją, z okazji 125-lecia uchwalenia Konstytucji Trzeciego Maja, odbyła się patriotyczna manifestacja.

Rok po odzyskaniu niepodległości, 1 sierpnia 1919 roku, Sejm zatwierdził wzór flagi państwowej. Miała ona być biało-czerwonym prostokątem o proporcjach 5:8 (obowiązują one po dziś dzień). Nie ustalono jednak wtedy konkretnych odcieni barw.

Kłopotliwy czerwony

W 1921 roku ówczesne Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało specjalną broszurę. Zapisano w niej, że odcieniem czerwonego będzie karmazyn. Jednak w 1928 roku weszło w życie rozporządzenie zmieniające odcień na cynober. Kolor został utrzymany na mocy rządowego dekretu z 1955 roku.

W 1980 roku została uchwalona ustawa, która z drobnymi zmianami funkcjonuje do dziś. Cynober kolejny raz ustąpił miejsca karmazynowi (odrobinę jednak zmodyfikowanemu). Kluczową zmianą było jednak to, że odcień czerwieni został opisany w przestrzeni CIELUV, modelu przestrzeni barw, którego zadaniem jest zlinearyzowanie percepcji różnic w widzeniu kolorów przez ludzkie oko.

Lepiej ilustruje to poniższa grafika:

A skąd w ogóle wziął się pomysł na karmazyn? Ma to związek z polską zamożną szlachtą, która barwiła swoje chorągwie niesamowicie wtedy drogim barwnikiem – koszenilą. Koszenila ma właśnie kolor karmazynu.

Nie taka biel biała, jak ją malują

Ustawa z 1980 roku określa kolor bieli naszej flagi na odcień srebrnobiały. Nawet określone parametry wskazują, że nasza flaga nie jest idealnie biała. Jasność polskiej flagi została określona na Y=82, a nieskazitelna biel powinna mieć Y=100.

Na poniższym obrazku znajdują się dwie flagi. Ta po lewej ma barwy powszechnie używane, po prawej zaś – określone w ustawie o godle, barwie i hymnie.

Zmiany, idą zmiany

Obecnie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego pracuje nad zmianami w ustawie. Chce dostosować polskie symbole narodowe do obecnych czasów. Jest to z pewnością potrzebne, gdyż techniki produkcji i reprodukcji poszły zdecydowanie naprzód. Pod nóż pójdzie nie tylko flaga, ale też godło, a być może i „Mazurek Dąbrowskiego”. Prace mają zostać zakończone przed 11 listopada – będziemy wtedy obchodzić 100-lecie odzyskania niepodległości.

Komentarze: